Śląsk a Zagłębie – na czym polega różnica?

Podział administracyjny Polski, ulegający bardzo wielu zmianom w czasie trudnej historii naszego kraju, nie zawsze odpowiada granicom regionalnym, mającym swoje korzenie w tradycji i mentalności mieszkańców. Choć Warmia i Mazury stanowią współcześnie jedno województwo (wspólnie z Elblągiem, który historycznie ma niewiele wspólnego z obydwoma tymi regionami) ich kulturowa odrębność jest bardzo duża, a starsi mieszkańcy nie mają wątpliwości, który z terenów jest ich domem. Bardzo podobnie wygląda to w wypadku Śląska i Zagłębia – dwóch, odległych kulturowo krain, które współcześnie włączono w granice jednego województwa – śląskiego.

 

Różnice między Zagłębiem i Śląskiem

Historycznie Zagłębie Dąbrowskie nie ma wiele wspólnego ze Śląskiem. Przed XIX wiekiem nie wyróżniało się niczym szczególnym, do tego stopnia, że ciężko wyróżnić je jako odrębny region. Dopiero w połowie osiemnastego stulecia doszło w tej okolicy do bardzo szybkiego i znacznego rozwoju przemysłowego, którego centrum stała się Dąbrowa Górnicza – miasto od którego region zyskał człon nazwy. Industrializacja tego miejsca nie zwalniała w czasach Drugiej Rzeczpospolitej, utrzymując stabilny poziom do dzisiaj.

 

Nietrudno zauważyć, że to właśnie przemysł odegrał główną rolę w narodzinach odrębności kulturowej Zagłębia.

Widać tu sporą różnicę w stosunku do Śląska, którego kultura powstawała przez setki lat, tworząc przy tym długą tradycję odrębności od reszty polskiego państwa – czego najjaskrawszym przypadkiem jest oczywiście gwara. Zagłębie istnieje zbyt krótko, by znacząco odróżnić się językowo, a dziś, gdy różnice regionalne maleją, raczej już do tego nie dojdzie.

Historyczna granica pomiędzy Górnym Śląskiem i Zagłębiem – stanowiąca również miejsce, gdzie śląska gwara ustępuje miejsca bardziej klasycznej polszczyźnie – przebiega rzekami: Brynicą oraz Czarną Przemszą.

 

Najważniejsze miasta

W tej chwili największym miastami Zagłębia są Dąbrowa Górnicza oraz Sosnowiec. Bardzo ważną rolę pełnią również Czeladź i Będzin. Z kolei największym miastem polskiej części Śląska (warto pamiętać, że ten region leży również częściowo na terenie Czech oraz Niemiec) jest dolnośląski Wrocław. Zagłębie graniczy jednak z Górnym Śląskiem, którego najważniejszymi miejscowościami są Katowice i Ostrawa.